SÍM

Gallerí Þula
Marshallhúsið, Grandagarður 20

Sýningartímabil: 21.02 - 04.04. 2026

Fingrafar árstíða / Marks Of Season,
einkasýning Tolla opnar næstkomandi laugardag 21. febrúar milli 17-19. Sýningin stendur til 4. apríl.

Tolli Morthens (f. 1953) er þekktur fyrir síbreytilegar túlkanir sínar á landslagi. Eftir nám við Hochschule der Künste í Berlín árið 1985 gegndi hann lykilhlutverki í að kynna nýja málverkið til leiks á Íslandi. Fyrri verk hans, fígúratív abstraktverk rík í frásögn og táknfræði, þróuðust smám saman yfir í landslag, umbreyting sem markaðist af sýningu hans Sögur af landi í Kjarvalsstöðum, árið 1990. Með nýstárlegri nálgun sinni heldur Tolli áfram að kanna mörk landslagsmálverksins og fangar náttúrufegurð Íslands með kraftmikilli orku. Verk hans eru í fjölmörgum opinberum og einkasöfnum hérlendis og erlendis. Nýlegar einkasýningar eru meðal annars Sjóndeildarhringur í óreiðu, Þula, Íslandi, 2024 og Rhyolite Hymns, Davis Gallery, Danmörku, 2025. Tolli býr og starfar í Reykjavík.
------
Þar sem árstíðir mætast

Það er sérstök birta á hálendi Íslands í júní. Sumarið blómstrar í dölunum, en snjór heldur sér enn í sprungum fjallanna. Fjallshryggir halda báðum árstíðum í sama andardrætti. Sólargeislar teygja hæglátlega úr sér. Um stund ertu svífandi á milli þeirra. Loftið er þunnt, næstum tært. Einn, en ekki einmana. Það er úr þessari hæðargráðu sem málverk Tolli spretta fram.

Í júní gekk Tolli gönguleiðina um Hrafntinnusker og Landmannalaugar og fór um hálendið þar sem árstíðir skarast. Fyrir neðan dregur sumarhitinn fram kunnuglegan fuglasöng sumarsins og birtan flæðir langt fram í kvöldið. En á tindunum dvelur veturinn enn. Jöklarnir endurkasta daufri birtu aftur upp í himininn. Það er hvorki ein árstíð né önnur, heldur fundarstaður, kyrrstaða.

Þessi tilfinning fyrir millibilsástandi er gegnum gangandi í gegnum sýningu hans, Fingrafar árstíða. Þekktur fyrir skæra og mikla liti - yfirdrifin gul, sólsetur sem hallast að rafbleikum og appelsínugulum tónum - færist Tolli hér í jarðbundnari átt. Hann fylgist með litunum eins og þeir koma fyrir í stað þess að magna þá upp. Jarðlitir, mild blár og grænn, sérstakur hvítleiki snjósins undir pastelhimni. Landslag í nákvæmu jafnvægi árstíðanna. Stundum virðast málverkin svífa, hangandi yfir andrúmsloftinu. Á öðrum stundum sýna fjöllin mátt sinn. Við finnum hversu smá við erum gagnvart þeim, en sú smæð veitir líka ró.

Málverkin bera með sér efniskennd tengda svipaðri upplifun. Þykkar pensilstrokur þrýstast á yfirborðið, málning safnast í þéttar, næstum skúlptúrískar þyrpingar. Annars staðar hreyfist pensillinn í löngum, flæðandi hreyfingum sem fanga kjarna vatns og vinds. Önnur lagaskipt smáatriði koma saman í smáatriðum þar sem hann rekur brotna áferð steinsins. Á öðrum stöðum er striginn látinn standa berskjaldaður sem leyfir tóminu að bera merkingu og andardrátt. Minni verkin hallast frekar að andrúmsloftslegri abstraksjón, eins og minningarbrot. Saman benda þau til hinnar einföldu fegurðar í að upplifa eitthvað til fulls og mála það af heiðarleika og einlægni. Að fanga kjarna - hvernig landslagið var á því augnabliki, hitastig, tilfinningu.

Gangan stóð yfir í þrjá daga með mönnum sem Tolli vinnur með í gegnum langvarandi þátttöku sína með fólki sem hefur átt viðkomu í refsivörslukerfinu. Að ganga saman um þetta landslag varð bæði sameiginleg og djúpt persónuleg reynsla. Það veitir sérstakan skýrleika þegar maður gengur einn í fjöllunum. Án áreitis losar hugurinn um tak sitt á álagi og tímapressu. Hægðin finnur þig. Það er einvera í víðáttunni, en líka tenging. Gleði birtist í einföldustu augnablikum.

Á hálendinu raðar tíminn sér upp á ný. Hægar samningaviðræður vetrar og sumars endurómar hljóðlátar umbreytingar lífsins, það sem við streitumst gegn og það sem við vöxum inn í. Tengsl Tolla við búddíska heimspeki skín hér í gegn. Hvert skeið ber með sér eigin skýrleika og öldrun verður eitthvað sem má taka á móti með þakklæti. Rétt eins og lífinu vindur fram viðurkenna þessi landslög fegurðina í lok eins kafla og upphafi annars - mót árstíðanna.

Á þessari sýningu verður málverkið leið til að mæta heiminum eins og hann er og æfa þakklæti og nærveru á hverri árstíð lífsins. Kyrrð júnímánaðar í fjallshlíð, brakandi loftið, dempaður ljómi snævisins mót himninum - það geymir nú þegar meira en nóg. Að hverju fleiru leitum við að?